19. 6. 2026 – 12.00

Neznana avtorja, Leidenski rokopis (12. ali 13. stoletje)

Vir: Mirjam Bešter (RŠ)
Šesti del nove sezone Duhovne misli dneva
Vir: Mirjam Bešter (RŠ)
1. 6. 2026 – 12.00
Prvi del nove sezone Duhovne misli dneva

Srednjeveške pesmi, zbrane v monografiji Johna Boswella Krščanstvo, družbena strpnost in homoseksualnost, v tokratnem junijskem ciklu Duhovne misli dneva pričajo o nadčasovnosti ljubezni, umetnosti in strpnosti prav toliko kot o sovraštvu, propagandi in nestrpnosti. Naj nas ljudstvo leta gospodovega 2026 strezni, da niso ne domnevno premeteni homofobni argumenti ne domnevno novotarna homoerotična lirika produkt moderne dobe. Nisi ti tisti, ki uči veke, davni vek uči tebe.

Veliko manj razgledana, a v mnogih ozirih zanimivejša razprava o gejevski ljubezni je nemara nastala neodvisno od heteroseksualnega vzorca. Edinstveni rokopis, ki ga hranijo v Leidnu, vsebuje posamične stihe, ki napadajo gejevsko ljubezen in homoseksualne prakse. Rokopis kleveta cvetočo in dobro razvito gejevsko subkulturo prostituiranja in visoko specializiranih erotičnih interesov. Prvim 13 kiticam v istem rokopisu, vendar z drugo pisavo, je dodanih še nekaj kitic, ki obravnavajo gejevsko ljubezen, očitno kot ovržba predhodnih vrstic.

 

Carnotum, Senonis, pereant ubi prostat A(donis)

Lege lupanaris: sunt ibi stupra maris.

His infecta malis urbs nobilis, urbs specialis

Parisius tenero nubere gaudet ero.

Tu magis insanis his omnibus, Aurelianis,

Que titulum sceleris huius habendo peris.

 

Sordent nunc husque Carnotum Parisiusque

In Sodome vitio, Senonis quoque fit Paris Io.

 

Aurelianenses sunt primi, si bene penses

Illorum mores, puerorum concubitores.

 

Consilio Veneris michi mittit amica sabelum.

Ventrem con cauda vult retinere sibi.

 

Dum tua bursa sonat, comitum te turba coronat:

Exausto sonitu comes incipis esse tibi tu.

 

Ligneus est lectus, nulla tamen arbore sectus:

Solvere qui poterit, solvat et eius erit3.

 

Est quoddam flumen, quod habet mirabile nomen:

Si capud, est miles, si caudam dempseris, ales,

Si ventrem tollis, est hoc, venit unde cicatrix.

 

Si cecus cecum conducat, iure fit equum,

Ut simul ambo cadant, si forte per invia vadant.

 

Hostis nature, cui non est gignere cure,

In vetitum gremium fundis Eritonium.

Hostem nature Deus ictu fulminis ure,

Qui maris in gremium disperdit opus geniture.

 

Debet turpe mori, qui turpi nexus amori,

Dat iuvenis femori, quod vulve debuit ori.

Hostes Gomorre, comes amodo dulcis abhorre,

Et tales torre, tali, precor, esto memor re,

Ternas et binas urbes subiisse ruinas.

Dum te supinas, dum mortis in ede reclinas,

Gallos gallinas facis, et pueros puerinas.

 

Corpore pigmeos, hos inguine crede gigantes,

Nam longam caudam quisque pusillus habet.

Sit licet iste brevis, iactura tamen brevitatis

Inguine pensatur, quod longum constat habere.

 

Cui peccare licet, peccat minus, ipsa potestas

Semina nequitie languidiora facit.

Cui peccare minus licet, illum rara potestas

Peccandi gravius in scelus omne trahit.

 

Femina vas vicibus condit avara tribus.

Redditur hinc Sodome scelus ymitabile multis,

Quod tantum teneros annis cupit atque decoros.

 

Antidoto cuivis Venus indiscreta choheret,

Sed discreta Venus gaudet Ganimede tenello.

 

Audivi dici quod sepius hic venerizat,

Set Venus est felix, quia non nisi garcifarizat.

 

Certius hoc certo nichil est, quam quod Venus omnis

Expers sit mellis, si Ganimede caret.

 

Con facies, ridet, candet caro, crura tenella

Sunt, inguem tenerum, cor mitte decorque venustus,

Mores conditi, celans verecundia, promtus

Ad puerile nephas animus, corpusque paratum,

Omne pati quicquid iocus hic cupit, is puer omnem

Thessaurum superat, nichil est felicius illo.

 

Multos invenies quibus exsecrabile verbis

Est puerile nephas, set non a rebus abhorrent.

Plures, ut celent quod amant faciuntque libenter,

Id detestantur verbis, quo rebus habundant.

 

Quelibet ignita Venus est, set maximus ardor

Est maris in stupro: novit quicunque probavit.

 

Sepe senes videas, quorum tam feda inventus …

 

Oddajo je pripravil Metod. 

Pesem je prevedla Mojca Šoštarko (prevajalki in uredniku zbirke se zahvaljujemo za dovoljenje za uporabo pemi).

Srednjeveško skladbo O Roma Nobilis sta izvajala Marjana Jocif na kljunasti flavti in Tilen Udovič na vieli.

Tehnicirali so Robbie, Niña in Seliškar. Lektoriral Aleš. Brali smo Čeh, Patrik in Sara.

Institucije

Prazen radio ne stoji pokonci! Podpri RŠ in omogoči produkcijo alternativnih, kritičnih in neodvisnih vsebin.

Napovedi